Daha doğrusu sufîliğin tarihçesi denilebilir.

Filmin kritiğini yapmaya gerek yok. İzlemek ve hissetmek gerek. Söz Bab’Aziz’in:

Dünyadaki ruhlar kadar… Allah’a giden yol vardır.

İnancı olan kişi… asla kaybolmaz.

Görsen sanki sudaki yansıması ile temaşa halinde sanırsın. Belki kendi görüntüsü değildir. Sadece âşık olmayanlar kendi yansımalarını görürler.

Nefesini yürümek için sakla, ihtiyacın olacak.

Bu büyük dünyada herkesin tamamlaması gereken bir görevi vardır. Bunu unutmadığın sürece, diğerleri çok da önemli değildir. Ama eğer bundan başka her şeyi hatırlıyorsan, hiçbir şey bilmiyorsun demek gibi bir şeydir.

Bu dünyadaki insanlar mum ateşi önündeki üç kelebek gibidir. İlki ateşe yaklaşmış ve demiş ki:

- Ben aşkı biliyorum.

İkincisi ateşe yavaşça kanadıyla dokunmuş ve demiş ki:

- Aşkın ateşinin nasıl yaktığını bilirim.

Üçüncü kendini ateşin ortasına atarak yanarak kül olmuş. Gerçek aşkı sadece o bilir.

Anne karnında karanlıktaki bebeğe denseydi ki:

“Dışarıda aydınlık bir dünya var, yüksek dağlarla dolu, büyük denizleri olan, dalgalanan düzlükleri olan, çiçekleri açmış güzel bahçeleri olan, dereleri olan, yıldızlarla dolu bir gökyüzü ve alevli güneşi olan… Ve sen, bu mucizelerle yüzleşmek yerine, karanlıkla çevrilmiş oturuyorsun… “

Doğmamış çocuk, bu mucizeler hakkında hiçbir şey bilmediği için, hiçbirine inanmayacaktır. Tıpkı ölümü karşılarken bizim gibi. İşte bu yüzden korkarız.

Ölüm nasıl olur da başlangıcı olmayan bir şeyin sonu olur?

Eğer bütün ciddi şairler, besteciler, ressamlar ve heykeltıraşlar, yasa zoruyla etkinliklerinden alıkonulsaydı, toplumun çok dar bir kesimi bunun farkına varacak ve daha da küçük bir kesimi ise bundan rahatsızlık duyacaktı.

Eğer aynı şey filmlerin başına gelseydi, toplumsal sonuçları korkunç olurdu.

Erwin Panofsky. Film Eleştirisi El Kitabı (s.12)