sinemada devam filmleri vardır. hikâye birinci filmde bitmediyse illa ki ikincisi çekilir. hatta bu sayı artabilir de. uygulaması çok fazla olmasa da kitap için de durum aynı. birinci kitaptan devşirilen hikayeler mevcut piyasada. “son hafriyat” da böyle bir kitap. devam kitabı. birinci kitap kendi adıyla yayınlanan diziye senaryo oldu. bu ikinci kitap ise yakınlarda vizyona girecek olan “behzat ç. seni kalbime gömdüm” filminin senaryosu olacak diye çokca söylenti var etrafta. ama durum olarak mı olay olarak mı senaryolaştırıldı işte orasını bilmiyorum. çünkü ikinci kitapta geçen bazı olayları dizide izledik. olayları geçtim diyaloglara bile aşinalığımız var. tek fark ikinci kitapta behzat ç. konuşmuyor. olaylar etraftaki kişiler tarafından anlatılıyor.

hikaye az çok belli aslında. bunun detayını diziyi izleyenler ve birinci kitabı okuyanlar biliyor. yalnız yazarı eleştirdiğim bir nokta var burada. birinci kitaba göre küfür cümleleri ve aşırı argo kelimelerini çokça kullanmış. misal ki “allah’ın unuttuğu mahalle” kalıbı bir kaç yerde abartılacak derecede kullanılmış. yazara behzat’ın ağzıyla saçma sapan konuşma be! diyorum. lan ve la argolarını geçtim olayı abartması hiç hoşuma gitmedi.

hasılı kitap bir polisiye kitabı. okumazsanız çok şey kaybedersiniz diyemem. ama okursanız sonundaki kurguyu takdir edebilirsiniz. çerez niyetine otobüste, trende okunabilecek türden.

benim yorumum böyle. gerisi size kalmış.

önce bir uyarı. dizisinden hoşlanmadıysanız bir de kitabını okumayı deneyin. neden?

nedene gelmeden önce bir kaç şey söylemem gerek.

bu iş artık bir sektör haline geldi. dizisi veya filmi tutan kitapları tekrar basmak ve dağıtmak. açıkçası hoşuma gidiyor bu olay. tabi suistimale dönmediyse iş.

sonuçta bazı vesilelerle bile olsa insanlar kitap okuyor. şu an hangi kitapçıya girerseniz girin kitapların çoğu tarih ile alakalıdır. bunda dizilerin payı büyük elbette. fakat konu o değil şimdilik.

edebiyat uyarlamalarına hep tedirginlikle yaklaşmışımdır. sonuçta uyarlama dediğiniz şey de yönetmenin veya senaristin o kitaptan kendi anladığıdır. o kitapta verilen her duyguyu görüntüye aktarma şansları yoktur. işin içinde ya esinlenme olacak ya da birebir çekilmesi için uğraşılacak. e doğal olarak ikinci bazı zamanlarda zor.

esinlenme olduğu zaman kitapla birebir gitmeyen bazı olaylar cereyan eder. bu da kitap okuyucusunun hoşuna gitmez. yani kitabın ismini kullanmak gibi olur bir nevi.

fakat emrah serbes’in bu kitabında böyle bir şey söz konusu değil. dizisini takip ediyorum. ufak tefek değişiklikler haricinde dizinin senaryosu kitapla uyumlu halde ilerliyor.

hatta ipucu vermek gibi olsun ki kitap, dizinin sadece bir kaç bölümünü anlatıyor. ve tabi ki birinci bölümünü.

en başta diziden hoşlanmayanlar için okumayı denemelerini söyledim. neden? dedim. evet okumayı deneyin. çünkü dizide hissedemediğiniz ruhu kitapta yakalayabilirsiniz. hayal gücü size ait sonuçta.

açıkça söylemek gerekiyor ki dizinin oyuncu seçimi kitaba göre gayet başarılı. behzat, harun, hayalet, akbaba, şevket, eda, selim, cevdet ve tabi ki şule!

okurken dizi karakterlerini yerlerine koydum ve çok eğlendim. yüzler hazırdı sonuçta. ve benim yapmam gereken onları yerlerine koymaktı. ama kitabı diziden önce okumak isterdim.

tabi ki dizinin, kitabın veremediği bazı şeyleri farkettirmesi söz konusu. bunlardan en önemlisi ise müzik. meyhanede veya herhangi bir yerde çalan neşet ertaş müzikleri dizinin havası sonuçta. ne çaldığını bilmeseniz de neşet ertaş çaldığını bilmeniz yetiyor zira.

içinde küfür içeren cümleler yok değil. bunları da belirtmek zorundayım. fakat kitaptaki diyaloglar, dizideki abartıldığı kadar lanlı lunlu veya o kadar küfürlü değil.

dizide her iki kelimeden biri “la” iken, kitapta yok denecek kadar az bu kelime. baş karakter behzat ç. asabi biraz ama ağzı da o kadar bozuk değil. bunu diziyi takip edenler illa ki farkedecektir.

okuduktan sonra iyi ki de dizisi çekilmiş diye düşündüm. nedendir bilinmez, bazı yerlerini tasvip etmesem de dizinin, bu kitabı okumama faydası olduğunu söyleyebilirim.

hasılı kitabı okumanızı tavsiye ederim. öyle bildiğiniz ithal polisiyelerden filan değil. gayet içimizden birinin hikâyesi sonuçta.

bu vesile ile kitabın yazarı emrah serbes’i tekrar tebrik ediyorum.

ve tabi ki serinin ikinci kitabı “Son Hafriyat”ı da merak etmiyor değilim.

o da başka zamana. nasip.

Dedik tarih merakının üzerine bu şehrin tarihini de iyi öğrenmek vazifemdir. Ülkemize çeşitli vesilelerle gelmiş görmüş seyyahların fikirleri ve gözlemleri benim için çok önemli. Bizim nazarımız haricinde bu şehir nasıl gözükür acaba diye onların kitaplarını temin etmekteyim. Seyâhatnâmelerin haricinde değişik meslek gruplarına mensup kişilerin gözlemleri daha dikkat çekici. Mimari olarak inceleyen de var, doğal güzellik olarak inceleyen de. Özellikle 18. ve 19. yüzyıllarda İstanbul’a dair çokça kitap telif ve neşr edilmiş. Günümüzde çoğunun çevirileri yok fakat dişe dokunur ve işimize yarayacak bir çok kitap da mevcud piyasada.

O tür kitaplar da pek popüler olmadığı için temin etmek zorlaşmakta. Bunun için sahafları çoğu zaman araştırmışımdır. İkinci el bile olsa aradığım kitaba ulaşmak benim için yeterli. Kullanılmamış olması birinci tercihim fakat bulunamadığı zaman ikinci ele mecbur kalıyoruz.

Daha önceden İbn-i Battuta’nın Seyâhatnâmesi’ni çok aradım ama bulamadım. O kitabın bazı bölümleri fetihten önceki İstanbul’u anlattığı için merakım o yönde. Yayınevinden tekrar basılacağına dair bilgi aldım. Onu bir şekilde temin edeceğiz.

Bir kaç gün önce sahaflarda bir kaç kitap aradım ve bulamadım. Yine aynı olay başıma gelecek diye korkmuştum ki internetteki yoğun aramalarım sonucu istediğim bir kitabı buldum. Aradığım kitap Beşir Ayvazoğlu’nun Divanyolu kitabı. 2003 telifli olmasına rağmen bulunamaması ayrı bir olay. Popüleritenin başımıza bela olması da bu noktada düşündürücü. Fazla rağbet görmeyen kitapların piyasadan kalkması gayet hızlı.

Neyse ki istediğim kitap şuan elimde. Divanyolu ile alâkalı bir proje aklımda. Detayları pek mühim değil fakat aldığım kitapların desteğiyle güzel bir şeylerin ortaya çıkması muhtemel.

Aldığım kitaplar ise şöyle:

# Divanyolu, Bir Caddenin Hikayesi – Beşir Ayvazoğlu

# Divanyolu – Maurice Cerasi

# Adım Adım İstanbul – İslâm Yaşar

Kütüphanemi daha da zenginleştirecek kitapları almanın nasip olması dileğiyle.

Selametle.

… Sır, aslında zamanın hafızamıza oynadığı oyunda yatıyor. Biz geçmişte yaşanmış olayları kaçınılmaz bir şekilde bugünün algı kadrosu içinde anlamaya çalışırız. Oysa kafamıza göre sahaya çıkarttığımız “onbir” ile tarihteki maç kadrosunun ilgisi yoktur. Geçmiş hakkındaki bilgimizin tarih sahasında tel tel dökülmesi bundandır. (Mustafa Armağan)

Mühim olan farketmek. Yorumlamadan önce tarihi yanlış anladığımız zaman, bugünü anlayamayız. “Tarih işte tekerrür eder” der dururuz.

Lisedeki tarih derslerinden nefret edenlere pek tavsiye edemem. Şeytanın bacağını kırıp şu tarihle aramı düzeltmem lazım diyenler için sürükleyici bir kitap. Ben henüz yarısındayım ve zevkle okuduğumu belirtmek isterim.

Konuyu fazla dağıtmadan asıl konumuza gelelim. Rumeli. İsminin “Rum-ili”nden türediğinden bahseder İnalcık.

Ve dahi şöyle bir cümle okumuştum başka bir kitapta: “Anadolu Selçuklu’nun Rumeli’siydi. Rumeli Osmanlı’nın Anadolusu.” Söyleyene değil söyletene bak, deyimine dayanarak bu sözün kim tarafından söylendiğini şuan itibariyle hatırlamıyorum. Ama esaslı cümle. İlk okununca anlaması biraz zor ama düşününce evet doğru diyor insan.

Rumeli’nin neyini merak ediyorsun? diye bir soru sorulursa cevabım: Osmanlı o toprakları nasıl islamlaştırdı? sorusu olur. Tarihi, ben tarihi severim demek için okumam. Tarihi, insanları daha iyi anlayabilmek için okurum. Ona göre dikkat ederim okuduklarıma. Onun içindir ki klasik tarih eğitimini pek sevmem.

Düşünün. Bir devlet ortaya çıkıyor. Ben bu toprakları daha iyi yönetirim iddiasında bulunuyor. Bu iddiada bulunan devlet hristiyan dünyasına karşı müslüman bir devlet. Zaman geçtikçe anlaşılıyor ki iddiada bulunan devlet haklı. Gerçekten yönetimde daha başarılı. Osmanlı’nın kuruluşundan itibaren gözünü Rumeli’ne dikmesinin nedeni daha iyi yönetmek iddiası.

İnalcık bu noktada Osmanlı’yı anlatırken “gazilik” müessesinden bahsediyor. Meşhur bir sözdür, “ölürsek şehidiz kalırsak gazi”. Kurulduğu andan itibaren diğer beyliklere nazaran “gaza” sistemini en iyi uygulayan Osmanlılar’dır. O yıllarda devlet iki kere kuruluyor aslında. Birinci devleti Osman Bey, ikinci devleti Mehmed Çelebi kuruyor. Gazilik müessesine bu kadar bağlı kalınmasaydı o kadar kısa sürede bir devlet iki kere nasıl kurulabilir? İşte bu soruların cevabını İnalcık güzel bir anlatımla bizimle paylaşmış.

Ama benim daha çok merak ettiğim konu ise mahalle sistemi. Osmanlı’nın mahalle sistemi hakkında istediğim tarzda bir kitap henüz bulamadım. Hem rumelide hem anadoludaki mahalle sistemi henüz gün yüzüne çıkmış değil. Bu konuyu, ramazan ayında açılan fuara gelen Mustafa Armağan’a sormuştum. İlerde öyle bir kitap yazmayı düşündüğünü söylemişti ama tarih vermedi. Böyle bir kitap yazarsa ilk alacak kişilerden biri de benim.

Bosna’yı, Hersek’i, Eflak’ı, Boğdan’ı, Tuna’yı, Mostar’ı ve daha bir çok mekanı oralara gidip görmek ne güzel olurdu. Gidemesek de bizimsin Rumeli.

Bu kitap, kendinden önceki Türk devletlerinin tecrübelerini İslam’ın muhteşem mirası ile mezcederek dünya tarihinin en özgün devletlerinden birini kuran Osmanlı çınar medeniyetinin öyküsüdür.Bu kitap, Asr-ı Saadet ruhuyla tarih sahnesine çıkan Osmanlı ulu çınarının, altı asır boyunca hâkim olduğu coğrafyalarda estirdiği adalet, huzur ve barış meltemlerinin hikâyesidir.Bu kitap, Büyük Asya’dan Küçük Asya’ya atlarıyla başlattıkları yolculuğu, yürekleriyle devam ettiren gazi dervişlerin; fetihten, medeniyete; Yavuz’luktan, Yunus’luğa uzanışının görkemli serüvenidir.

Lisede yine İbrahim Refik imzalı “Tarih Şuuruna Doğru” serisini okumuştum. Bana tarihi sevdiren adam diyebileceğim ender kişilerden. Kitaplarında genellikle gün yüzüne pek çıkmamış konuları inceler. Bu kitabında ise yine aynı tarzı korummuş. Üslubu tatlı ve akıcı bir dil. Konu başlıkları arasındaki mesefa gayet kısa ve öz. Sıkmadan usandırmadan konuyu bir yerlere bağlamayı başarmış. Osmanlı’nın günlük hayatını merak edenler için çok hoş bir kitap. Benim için bu kitabın en güzel özelliklerinden biri de şuan ki toplum hayatımızı Osmanlı toplum hayatı ile karşılaştırması. Yazar bu tarz ile bizlere karşılaştırma yapma fırsatı sunmuş. Fiyatı ise gayet ucuz. Sadece 5 lira. Tarih tutkunlarının ve tarihten farklı birşeyler umanlar için tavsiye ederim.